تقارن جانشينى ابو بكر و طغيان قبائل ، بطور طبيعى مردم مدينه را وادار به فراموشى اختلافات عقيدتى و شخصى موجود نمود تا خود را عليه خطر مشترك متحد سازند . چنين تهديد جدّى خارجى نسبت به حكومت اسلامى ، بهرهء زيادى در تقليل مخالفتهاى داخلى نسبت به حكمرانى أبو بكر را به همراه داشت . ويژگى على ( ع ) ، آنچنان كه بطور يكسانى در مآخذ سنّى و شيعه ارائه مىشود ، نشان مىدهد كه احساسات عاشقانه ، تعهّد ، صميميّت و وفادارى خلل‌ناپذير او به اسلام بالاتر از همهء ملاحظات شخصى به حساب مىآمدند . على ( ع ) از سن سيزده سالگى خود را براى خدمت به رسالت پيامبر ( ص ) وقف كرده بود . با ديدن چنين طغيان قبيله‌اى خطرناك و همه جانبه عليه اسلام ، هيچ انتخابى جز مماشات با نظام حاكم موجود برايش وجود نداشت ، و اين عملى بود كه او آن را انجام داد . ولى در هر حال ، حالت كناره‌گيرى خود را حفظ مىكرد و موضع فعّالى را در جنگهاى ارتداد بر عهده نگرفت و ابو بكر هم از او تقاضاى شركت در جنگهاى خارج از مدينه را ننمود . على ( ع ) ، با وجودى كه ، همچنان حالت كناره‌گيرى و انفعالى خود را نسبت به ابو بكر و عمر برقرار مىساخت ، گاهگاهى هم به خلفا يارى مىنمود . به نظر مىرسد كه اين ارائهء همكارى به خلفاى حاكم همان ماهيتى را كه از هر رهبر منطقى و متين گروه مخالف انتظار مىرود ، در برداشته باشد . وى اين نكته را مورد توجّه قرار داد كه در تحت اين شرايط ، همبستگى ، امنيت و يكپارچگى جامعه را تنها وقتى مىتوان حفظ كرد كه گروههاى مخالف متشكله ، به همكارى و برقرارى روابط همگون در ميان خود علاقه‌مندى نشان دهند . در عين حال ، در اين چهار چوب ، آنچنان كه انتظار مىرفت ، وى كوشش خود را به تصحيح موارد اشتباهات دولت مبذول داشته و از سياستهاى نادرست و نابجاى آنان انتقاد مىكرد . استناد به نقاط اختلاف در مسائل مذهبى و سياسى بين على ( ع ) از يكسو و ابو بكر و عمر از سوى ديگر مشكل است زيرا هم مآخذ سنّى و هم شيعى به گونه‌اى افراطى يك طرفه قضاوت كرده‌اند . مآخذ اهل تسنّن ، مانند آثار ابن سعد و كسانى كه پس از او آمده‌اند ، در دورانى نگارش يافته‌اند كه عقيدهء شناسائى